تصویرهای خاصی در اسطوره‌های مردم بروز می‌کند و در زمان و مکان بسط می‌یابد که به معنایی واحد گرایش دارند؛ یا دقیق‌تر بگوییم تمایل به ترسیم واکنش‌های روان‌شناختی مشابه داشته و مفاهیم فرهنگی مشابهی را می‌نمایانند. چنین بن‌مایه‌ها و تصویرهایی، "صورت مثالی" نامیده‌می‌شوند.

البته باید توجه داشت که این مفاهیم ممکن است در متون گوناگون فرق کند.

1- آب: راز آفرینش، تولد، مرگ، رستاخیز، پالایش و شفا، باروری و رشد.
آب، متداول‌ترین نماد ناخودآگاه است.
    الف- دریا: مادر حیات و زندگی، راز نامتناهی‌بودن معنوی، مرگ و تولد دوباره، ابدیت و امتداد زمان، ناخودآگاه.
    ب- رودخانه: مرگ و تولد دوباره (تعمید)، پیوستن زمان به ابدیت، مراحل انتقالی چرخه‌ی حیات

2- خورشید (آتش و آسمان کاملن به هم مربوطند): توان و نیروی خلّاقه، قانون طبیعت، نظام پدری (ماه و زمین را با خصیصه‌ی مادینه‌گی یا نظام مادری ملازم می‌دانند)، گذر زمان و عمر.
    الف- خورشید در حال طلوع: تولد، آفرینش، آگاهی فکری
    ب- خورشید در حال غروب: مرگ

3- رنگ‌ها
    الف- سرخ: خون، ایثار، خشونت، هرج و مرج
    ب- سبز: رشد، احساس، امید، باروری. (در زمینه‌ی منفی می‌تواند با ویرانی و مرگ تداعی گردد)
    ج- آبی: اغلب مفاهیم کاملن مثبت و همراه با حقیقت، احساس مذهبی، امنیّت و تزکیه‌ی معنوی.
    د- سیاه: ظلمت، هرج و مرج، ابهام، ناشناخته‌ها، مرگ، دانش ازلی، ناخودآگاه شرّ، مالیخولیا.
    ه- سفید: چندگانه‌گی شدید که در مفاهیم مثبت، جنبه‌های نور، تزکیه و پاکی و زمان لایتناهی را می‌رساند؛ و در مفاهیم منفی خود، مرگ، وحشت، نیروی مافوق طبیعت و حقیقت کورکننده‌ی اسرار جهانی مرموز.

4- دایره (کره): تمامیت، وحدت
    الف-  تخم‌مرغ: راز حیات و نیروهای زایایی.
    ب- اوروبوروس: نماد قدیمی ماری که دم خود را به دهان گرفته‌است و دلالت دارد بر چرخه‌ی ابدی حیات، ناخودآگاهی ازلی، اتحاد نیروهای متضاد

5- خزنده‌گان (مار، کرم): نماد توان و نیروی خاص (برای مثال لیبیدو)، شر، فساد، شهوت، تخریب، ابهام، ناخودآگاه.

6- اعداد
    الف- سه: نور، آگاهی و وحدت معنوی (مقایسه کنید با تثلیث مقدس)، اصل مذکر.
    ب- چهار: تداعی‌کننده‌ی دایره است، چرخه‌ی حیات، چهار فصل، اصل مادینه، زمین، طبیعت، عناصر چهارگانه (زمین، هوا، آتش، آب).
    ج- هفت: نقش‌آفرین‌ترین اعداد ِ نمادین که دالّ بر اتحاد 3 و 4 است، کامل شدن یک دایره یا چرخه‌ی نظم کامل.

7- زن مُثُلی (مادر عظیم، راز و رمزهای حیات، مرگ، دگرگونی‌ها)
    الف- مادر نیکو: (جنبه‌های مثبت مادر زمین): همراه با اصل حیات، تولد، گرما، تغذیه، حمایت، زایایی رشد، وفور.
    ب- مادر عفریته: (جنبه‌های منفی مادر زمین): سحر و جادو، ساحره، فساد زنانه، که با شهوت و مجالس شهوت‌رانی، ترس، خطر، ظلمت، تجزیه، اخته‌شدن، مرگ و ناخودآگاه همراه است.
    ج- همزاد: مادر مقدس، شاهزاده خانم یا بانوی زیبا، تجسم انسانی ارضای معنوی.

8- پیر فرزانه (منجی، مصلح، هندوی خردمند): انسانی که تجسم معنویات است (معنویات در قالب و چهره‌ی یک انسان) و از یک سو نماینده‌ی علم، بینش، خرد، ذکاوت و اشراق بوده و از سوی دیگر خصایص اخلاقی‌ای چون اراده‌ی مستحکم و آمادگی برای کمک به دیگران در خود دارد... پیر فرزانه همواره وقتی پدیدار می‌شود که قهرمان داستان در موقعیتی عاجزانه و ناامید‌کننده قرار گرفته و تنها واکنشی به‌جا و عمیق یا پند و اندرز‌های نیک... می‌تواند او را از این ورطه برهاند.

9- باغ: بهشت، معصومیت، زیبایی بکر (به ویژه زنانه)، باروری

10- درخت: در معنای عام، دال بر حیات گیتی، رشد و زاینده‌گی و فرایندهای زایایی مکرر آن است. همچنین به معنای زندگی جاودانه و بی‌زوال و فناناپذیری است.

11- بیابان: بی‌بار و بری معنوی یا مرگ، نیهیلیسم، بی‌پناهی.

توجه: این نمادها، لزومن در هر اثر هنری به عنوان صور مثالی عمل نمی‌کنند؛ بلکه منتقد آگاه، اگر زمینه‌ی کلی اثر هنری برخوردی اسطوره‌ای را بطلبد، این نمادها را بدین صورت تفسیر می‌کند.....تالیف گورین

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ۱٢:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/٤